Producent karm przygotowuje nową suchą karmę premium dla dorosłych psów. Dział marketingu chce większego udziału mięsa i więcej tłuszczu, żeby sierść była bardziej lśniąca. Żywieniowiec układa recepturę, a białko ogólne na etykiecie pozostaje takie samo jak w poprzednim produkcie. Ale skoro wzrósł tłuszcz, wzrosła też energia karmy. Gdy recepturę sprawdza się z profilem FEDIAF, okazuje się, że białko jest znacznie bliżej granicy, niż się spodziewano.
Pies je według energii, nie według procentów
W warunkach zdrowia psy i koty jedzą, dopóki nie pokryją zapotrzebowania na energię. Właściciele zwykle też karmią według tabeli dawkowania na opakowaniu, czyli według energii. Karmy o wyższej energii podaje się mniej gramów. Dlatego sama zawartość składnika w każdym gramie karmy nie wystarcza. Liczy się to, ile białka, składników mineralnych i witamin zwierzę dostaje, pokrywając dzienne zapotrzebowanie na energię.
Właśnie dlatego wytyczne żywieniowe FEDIAF podają zalecenia zarówno na 100 gramów suchej masy, jak i na 1 000 kcal energii metabolicznej. Wartości w suchej masie wylicza się przy założeniu określonej koncentracji energii. Gdy energia karmy jest wyższa od tego założenia, patrzenie na wartość w suchej masie wprowadza w błąd i trzeba posługiwać się wartością na jednostkę energii.
Przykład
Liczby mają charakter poglądowy. Rzeczywiste minima należy sprawdzić w aktualnym wydaniu wytycznych FEDIAF. Nasza dotychczasowa karma zawiera w kilogramie 3 500 kcal energii metabolicznej i 22 procent białka ogólnego. To daje 220 / 3,5, czyli około 63 g białka na 1 000 kcal. Ponieważ podniesiono tłuszcz, nowa karma zawiera 3 900 kcal w kilogramie, a białko ogólne nadal wynosi 22 procent. Białko na 1 000 kcal to teraz 220 / 3,9, czyli około 56 g.
Choć etykieta się nie zmieniła, dzienne pobranie białka przez psa spadło o około 11 procent. W karmie dla psa o małej aktywności i niskim zapotrzebowaniu na energię ta różnica może zepchnąć białko poniżej minimum. To samo dotyczy składników mineralnych, witamin i aminokwasów. W każdej recepturze, w której podnosi się tłuszcz, pozostałe składniki trzeba ponownie sprawdzić na jednostkę energii.
Jakiego równania użyto do energii?
Jedna z trudności pracy na jednostkę energii polega na tym, że energii karmy nie mierzy się bezpośrednio, tylko szacuje równaniem. Stosuje się dwa popularne podejścia. Zmodyfikowane współczynniki Atwatera przyjmują stałe wartości energii dla białka, tłuszczu i węglowodanów. Równania NRC 2006 wychodzą od energii brutto i szacują strawność na podstawie włókna surowego.
Obie metody mogą dać różne wyniki dla tej samej karmy. W wysoko strawnej karmie premium zmodyfikowane współczynniki Atwatera zwykle zaniżają energię. W naszym przykładzie, jeśli karma wyliczona metodą Atwatera na 3 900 kcal wychodzi z równania NRC na 4 100 kcal, białko na 1 000 kcal spada z 56 g do około 54 g. W recepturze bliskiej granicy ta różnica może sprawić, że karma, która wygląda na zgodną, przestaje nią być. Dlatego trzeba wiedzieć, jakiego równania użyto, i zostawić margines bezpieczeństwa przy wartościach bliskich granicy.
Do tego dochodzi rachunek na etykiecie. Tabela dawkowania na opakowaniu opiera się na energii karmy. Jeśli energię zaniżono, tabela każe właścicielowi podawać więcej, niż pies potrzebuje, co z czasem prowadzi do tycia. Jeśli energię zawyżono, pies jest niedokarmiony. Szacunek energii decyduje więc nie tylko o pokryciu potrzeb pokarmowych, ale też o ilości, jaką właściciel codziennie wsypuje do miski. Prosty test żywieniowy na kilku psach przed wprowadzeniem nowego produktu pokazuje, czy ilości w tabeli są realne.
Kot to nie pies
Koty są bezwzględnymi mięsożercami i mają inne potrzeby niż psy. Ich zapotrzebowanie na białko jest wyższe, nie wytwarzają same wystarczającej ilości tauryny, a kwas arachidonowy i witaminę A muszą dostać w gotowej postaci. Przerobienie roślinnej receptury dla psów na karmę dla kotów nie jest więc prostą zmianą proporcji.
Szczególnej uwagi wymagają też szczenięta i kocięta. W okresie wzrostu zapotrzebowanie na energię, białko i składniki mineralne jest wyższe niż u dorosłych. U szczeniąt ras dużych ważne jest zarówno minimum, jak i maksimum wapnia. Nadmiar wapnia wiąże się z zaburzeniami rozwoju kośćca u szybko rosnących ras dużych. Dlatego w karmach dla szczeniąt trzeba ograniczać jednocześnie stosunek wapnia do fosforu i całkowity poziom wapnia.
Granice ekstruzji
Karmy suche produkuje się metodą ekstruzji, a receptura musi pasować do warunków produkcji, nie tylko do wymagań żywieniowych. Do ekspansji i struktury krokietów potrzebny jest pewien poziom skrobi. Część tłuszczu dodaje się jako powlekanie po ekstruzji, a ilość tłuszczu, jaką można tak nanieść, jest ograniczona. Bardzo wysokie poziomy mięsa i tłuszczu mogą sprawiać problemy w ekstruderze i powodować rozpadanie się krokietów.
Smakowitość to także ograniczenie. Zwłaszcza koty są bardzo wrażliwe na zapach i teksturę karmy. Karma idealna na papierze, której zwierzę nie chce jeść, jest bezużyteczna. Dlatego poziomy środków smakowych i tłuszczu do powlekania często ustala się w recepturze na stałe, a pozostałe surowce optymalizuje się wokół nich.
Rozwiązywanie receptury na jednostkę energii
OptiFormula pozwala układać receptury karm suchych i mokrych spełniające profile FEDIAF razem z limitami białka, tłuszczu, strawności i ekstruzji. Równania stosunków składników pokarmowych pozwalają ograniczać składniki na jednostkę energii i utrzymywać przy każdym rozwiązaniu takie proporcje jak stosunek wapnia do fosforu. Gdy zmienia się udział tłuszczu lub mięsa, pokrycie pozostałych składników na jednostkę energii jest wtedy sprawdzane automatycznie.
Etykieta karmy zawsze mówi w procentach, ale psy i koty jedzą według energii. Rozwiązywanie receptury na jednostkę energii zamienia wartości z etykiety w składniki pokarmowe, które zwierzę rzeczywiście dostaje.
