พรีมิกซ์และตัวพา: ตัวเลขใหญ่ของสัดส่วนเล็กๆ

โรงงานอาหารสัตว์แห่งหนึ่งต้องการเปลี่ยนพรีมิกซ์ที่ใช้ในอัตรา 0.5 เปอร์เซ็นต์มาหลายปี เป็นผลิตภัณฑ์ที่เข้มข้นกว่าในอัตรา 0.25 เปอร์เซ็นต์ตามที่ผู้จำหน่ายแนะนำ ต้นทุนพรีมิกซ์ต่อตันอาหารลดลงเล็กน้อย ส่วนค่าขนส่งและการจัดเก็บลดลงครึ่งหนึ่ง บนกระดาษนี่เป็นการตัดสินใจที่ง่าย แต่ทีมสูตรอาหารมีคำถามอยู่สองสามข้อ เมื่อเปลี่ยนตัวพา แคลเซียมในอาหารจะเป็นอย่างไร เครื่องผสมจะกระจายปริมาณที่น้อยขนาดนี้ได้สม่ำเสมอหรือไม่ เครื่องชั่งจะชั่งได้แม่นยำพอหรือไม่

ตัวพาก็เป็นวัตถุดิบเช่นกัน

น้ำหนักส่วนใหญ่ของพรีมิกซ์ไม่ใช่วิตามินและแร่ธาตุ แต่เป็นวัสดุที่พาสิ่งเหล่านั้นไป ตัวพามักเป็นหินปูน รำข้าวสาลี หรือวัสดุที่คล้ายกัน ตัวพาเพิ่มโภชนะบางอย่างให้อาหาร ไม่ว่าจะน้อยเพียงใด และหากไม่นำส่วนนี้มาคิดในสูตร อาหารที่ได้จะต่างจากที่เขียนไว้บนกระดาษ

ลองดูตัวอย่าง (ตัวเลขใช้เพื่อการยกตัวอย่างเท่านั้น) สมมติว่าพรีมิกซ์ที่ใช้ในอัตรา 0.5 เปอร์เซ็นต์มีหินปูนอยู่ 60 เปอร์เซ็นต์ นั่นคือหินปูน 3 กก. ต่ออาหารหนึ่งตัน ที่แคลเซียม 38 เปอร์เซ็นต์ หินปูนนี้เพิ่มแคลเซียมให้อาหารประมาณ 0.11 จุด หากในเมทริกซ์โภชนะกำหนดพรีมิกซ์ไว้เพียงค่าวิตามินและแร่ธาตุปริมาณน้อย แคลเซียมส่วนนี้คือสิ่งที่ OptiFormula มองไม่เห็น ในอาหารไก่ไข่อาจดูเป็นช่องว่างเล็กน้อย แต่ในอาหารไก่เนื้ออาจทำให้สัดส่วนแคลเซียมต่อฟอสฟอรัสคลาดเคลื่อนอย่างเห็นได้ชัด

เมื่อผลิตภัณฑ์ใหม่ลดพรีมิกซ์ลงเหลือ 0.25 เปอร์เซ็นต์ แคลเซียมจากตัวพาก็ลดลงครึ่งหนึ่งด้วย สำหรับโรงงานที่กำหนดพรีมิกซ์ในสูตรพร้อมค่าโภชนะครบทุกตัวรวมทั้งตัวพา การเปลี่ยนแปลงนี้จะสมดุลเอง OptiFormula จะเติมแคลเซียมที่ขาดจากหินปูน ส่วนโรงงานที่ไม่ได้ทำเช่นนั้น แคลเซียมในอาหารจะลดลงอย่างเงียบๆ และไม่มีใครรู้สาเหตุ

กระจายปริมาณน้อยให้สม่ำเสมอ

พรีมิกซ์เข้มข้นต้องการจากเครื่องผสมมากขึ้น ในเครื่องผสมขนาดสามตัน พรีมิกซ์ 0.25 เปอร์เซ็นต์คือ 7.5 กก. และปริมาณนี้ต้องไปถึงทุกส่วนของอาหารสามตันอย่างสม่ำเสมอ ความสม่ำเสมอของการผสมมักวัดจากการกระจายตัวของสารติดตามในตัวอย่างที่เก็บจากจุดต่างๆ และแสดงเป็นค่าสัมประสิทธิ์ความแปรปรวน (CV) การผสมที่มีค่า CV ต่ำกว่า 10 เปอร์เซ็นต์ถือว่าดี

การทดสอบนี้จำเป็นต้องทำเป็นประจำ โดยเฉพาะก่อนและหลังการลดอัตราพรีมิกซ์ เวลาผสม ปริมาณบรรจุในเครื่องผสม การสึกของใบกวน และลำดับการเติมวัตถุดิบ ล้วนมีผลโดยตรงต่อผลลัพธ์ การเติมพรีมิกซ์ลงเครื่องผสมก่อนไขมันเหลวก็มักทำให้กระจายตัวได้ดีกว่า

ความแม่นยำของเครื่องชั่ง

ต้องพิจารณาความแม่นยำของเครื่องชั่งไมโครโดสด้วย หากเครื่องชั่งมีความละเอียด 50 กรัม ความคลาดเคลื่อนในการชั่ง 7.5 กก. จะอยู่ราว 0.7 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งยอมรับได้ ด้วยเครื่องชั่งเดียวกัน สารเติมแต่งที่ใช้ในอัตรา 0.1 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งคือการชั่งสามกิโลกรัม จะมีความคลาดเคลื่อน 1.7 เปอร์เซ็นต์ สำหรับสารเติมแต่งที่เป็นยาและเอนไซม์บางชนิด ระดับนี้อาจอยู่ที่ขอบเขตพอดี ก่อนลดอัตราพรีมิกซ์ ให้ตรวจดูว่าการชั่งที่น้อยที่สุดมีความคลาดเคลื่อนเท่าใดเมื่อเทียบกับความแม่นยำของเครื่องชั่ง

วิตามินสูญหายระหว่างทาง

วิตามิน โดยเฉพาะ A, E และวิตามิน B บางตัว สูญเสียฤทธิ์ไปบางส่วนระหว่างการเก็บรักษาและการอัดเม็ด ความร้อน ความชื้น แสง และการสัมผัสกับแร่ธาตุปริมาณน้อยบางชนิดในพรีมิกซ์ทำให้การสูญเสียนี้มากขึ้น ผู้ผลิตพรีมิกซ์จึงใส่ค่าเผื่อความปลอดภัยไว้สูงกว่าค่าที่ระบุบนฉลาก

ประเด็นคือ เป้าหมายคือระดับวิตามินในอาหารที่สัตว์กิน ไม่ใช่ในพรีมิกซ์ ตัวอย่างเช่น หากเก็บพรีมิกซ์ไว้สามเดือนและวิตามิน A หายไป 10 เปอร์เซ็นต์ในช่วงนั้น ควรใส่วิตามิน A ในพรีมิกซ์เพิ่มประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์เพื่อให้ได้ระดับเป้าหมายในอาหาร โรงงานที่อัดเม็ดที่อุณหภูมิสูงหรือใช้เครื่องเอ็กซ์แพนเดอร์จะเผื่อค่านี้ไว้สูงกว่า การรู้ว่าพรีมิกซ์ถูกเก็บไว้นานเท่าใดและภายใต้สภาพอย่างไร เป็นเงื่อนไขแรกของการกำหนดค่าเผื่อให้ถูกต้อง

รูปแบบของแร่ธาตุปริมาณน้อย

แร่ธาตุปริมาณน้อย เช่น สังกะสี ทองแดง แมงกานีส และเหล็ก ให้ได้ทั้งในรูปเกลืออนินทรีย์หรือในรูปอินทรีย์แบบยึดจับ รูปอินทรีย์มักมีความเป็นประโยชน์ได้สูงกว่า และในบางกรณีทำให้ได้ผลเท่าเดิมด้วยขนาดที่ต่ำกว่า แต่ต้นทุนต่อหน่วยสูงกว่า การเลือกใช้รูปแบบใดไม่ควรตัดสินจากราคาเพียงอย่างเดียว แต่ควรประเมินโดยคำนึงถึงความแตกต่างของความเป็นประโยชน์ได้และปฏิกิริยากับส่วนประกอบอื่นในอาหารด้วย

ค่าสูงสุดตามกฎหมายเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ระดับสูงสุดที่อนุญาตในอาหารสำหรับแร่ธาตุปริมาณน้อยบางชนิดแตกต่างกันไปตามประเทศและชนิดสัตว์ แร่ธาตุปริมาณน้อยที่มาจากวัตถุดิบก็นับรวมในขีดจำกัดนี้ด้วย การเตรียมพรีมิกซ์โดยคำนึงถึงขีดจำกัดเหล่านี้สำคัญเป็นพิเศษสำหรับอาหารส่งออก

มองพรีมิกซ์เป็นส่วนหนึ่งของสูตร

พรีมิกซ์มักถูกมองว่าเป็นรายการที่อยู่ในสูตรในอัตราคงที่ แต่ในความเป็นจริง ด้วยตัวพา ค่าเผื่อวิตามิน และรูปแบบของแร่ธาตุปริมาณน้อย พรีมิกซ์มีส่วนจริงต่อคุณค่าทางโภชนะและต้นทุนของอาหาร ใน OptiFormula การกำหนดพรีมิกซ์เป็นวัตถุดิบพร้อมค่าโภชนะครบทุกตัว ทำให้มั่นใจได้ว่าส่วนที่ได้จากตัวพา เช่น แคลเซียมหรือฟอสฟอรัส ถูกนับรวมในการคำนวณทุกครั้ง ผลแล็บและการพิมพ์ฉลากใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน ฉลากอาหารจึงยังถูกต้องเมื่อเปลี่ยนพรีมิกซ์

สัดส่วนเพียงไม่กี่ส่วนในพันดูเล็กน้อย แต่วิตามินและแร่ธาตุปริมาณน้อยเกือบทั้งหมดของอาหารเดินทางมาในส่วนเล็กๆ นี้ การมองการเปลี่ยนพรีมิกซ์เป็นการตัดสินใจด้านสูตรอาหาร ไม่ใช่ด้านการจัดซื้อ จะช่วยไม่ให้รายการเล็กๆ นี้ก่อผลใหญ่