Tại một nhà máy, công thức gà thịt giai đoạn tăng trưởng được thay đổi vì vừa về một lô ngô và DDGS giá tốt. Lúa mì giảm, chất béo tăng nhẹ. Chi phí mỗi tấn giảm và ai cũng hài lòng. Hai tuần sau, đội kỹ thuật hiện trường của doanh nghiệp chăn nuôi gửi ảnh từ các chuồng: máng ăn đầy bột vụn, gà nhặt viên và bỏ lại bột, lượng ăn vào dao động. Đội sản xuất đổ lỗi cho dây chuyền ép viên. Nhưng dây chuyền không thay đổi. Công thức mới thay đổi.
Điều gì giữ viên không vỡ?
Độ bền viên phụ thuộc vào nhiều yếu tố: độ mịn nghiền, nhiệt độ và thời gian điều hòa, chất lượng hơi, độ dày khuôn và quá trình làm nguội. Nhưng vật liệu mà tất cả các yếu tố này tác động lên chính là công thức. Có nguyên liệu tự nhiên giúp viên kết dính, có nguyên liệu làm viên rời ra.
Lúa mì là chất kết dính tốt nhờ gluten. Lúa mạch và một số loại khô dầu cũng giúp chất lượng viên. Ngô kết dính kém hơn. Chất béo, khi bổ sung ở mức cao trong máy trộn, bao phủ bề mặt các hạt, làm yếu tác dụng kết dính của hơi nước và tinh bột và khiến viên giòn. Một số phụ phẩm nhiều xơ cũng có thể làm giảm chất lượng viên tùy theo tỷ lệ sử dụng.
Bột vụn gây tốn kém bao nhiêu trong chuồng?
Lấy một ví dụ, với các con số minh họa. Với công thức cũ, tỷ lệ bột vụn trong thức ăn đến chuồng khoảng 10%. Với công thức mới, tỷ lệ này tăng lên 25%. Gà thịt ăn viên hiệu quả hơn nhiều so với bột. Với thức ăn nhiều bột, gà phải ở máng lâu hơn, rơi vãi nhiều hơn và tốn nhiều năng lượng hơn cho cùng một mức khối lượng. Trong ví dụ này, giả sử hệ số chuyển hóa thức ăn kém đi 0,04 điểm.
Với gà thịt đạt 2,5 kg khối lượng sống khi xuất chuồng, kém đi 0,04 điểm nghĩa là mỗi con ăn thêm 0,1 kg thức ăn. Với giá thức ăn 15 TRY một kilôgam, đó là 1,5 TRY chi phí thêm cho mỗi con. Giả sử công thức mới giảm chi phí mỗi tấn được 120 TRY. Với khoảng 4,2 kg thức ăn mỗi con ăn, khoản tiết kiệm đó là khoảng 0,5 TRY. 0,5 TRY tiết kiệm trên giấy biến thành 1,5 TRY thiệt hại trong chuồng.
Đưa khả năng kết dính vào công thức
Một cách xử lý là coi chất lượng viên như một dưỡng chất. Một số nhà máy cho mỗi nguyên liệu một điểm chất lượng viên dựa trên kinh nghiệm của mình hoặc tài liệu đã công bố. Lúa mì được điểm cao, ngô điểm trung bình và chất béo bổ sung trong máy trộn điểm âm. Sau đó đặt mức tối thiểu trong công thức cho trung bình có trọng số của điểm. OptiFormula giảm chi phí nhưng không để chất lượng viên xuống dưới mức đã đặt.
Những điểm số này không phải là giá trị khoa học chính xác, và mỗi nhà máy cần điều chỉnh chúng theo dây chuyền của mình. Nhưng ngay cả một hệ thống chấm điểm đơn giản cũng đủ để ngăn công thức âm thầm làm hỏng chất lượng viên. Cách kiểm tra điểm số là đo chỉ số độ bền viên sau mỗi lần đổi công thức và so sánh kết quả với điểm.
Mối quan hệ giữa công thức và dây chuyền đi theo cả hai chiều. Một công thức kết dính yếu có thể được bù một phần bằng cách tăng nhiệt độ điều hòa, nhưng điều đó làm tăng chi phí năng lượng và đẩy nhanh hao hụt một số vitamin và enzyme. Vì vậy chất lượng viên là việc mà đội sản xuất và đội lập công thức cần cùng xem xét. Khoản tiết kiệm của đội này không nên trở thành chi phí của đội kia.
Độ mịn nghiền cũng nên được xem xét cùng với việc đổi công thức. Khi dùng nhiều ngô hơn thay cho lúa mì, nghiền ngô mịn hơn giúp giữ chất lượng viên ở một mức độ nào đó. Nhưng nghiền quá mịn có thể làm yếu sự phát triển của mề ở gia cầm và làm tăng chi phí nghiền. Cách chắc chắn nhất để tìm độ mịn phù hợp là sản xuất một hai mẻ thử và theo dõi độ bền viên cùng kết quả trong chuồng.
Bổ sung chất béo ở đâu?
Ở thức ăn năng lượng cao, cho toàn bộ chất béo vào máy trộn là một trong những cách làm gây hại nhiều nhất cho chất lượng viên. Nhiều nhà máy cho một phần chất béo vào máy trộn và phần còn lại phủ lên sau khi ép viên. Đặt mức tối đa cho chất béo trong máy trộn và khai báo chất béo phủ là một nguyên liệu riêng là cách thực tế để đưa sự phân chia này vào công thức. OptiFormula đáp ứng nhu cầu tổng chất béo trong khi giữ phần trong máy trộn dưới giới hạn.
Không đo thì không quản lý được
Chỉ số độ bền viên là một phép thử đơn giản về mức độ viên giữ nguyên vẹn khi bốc dỡ và vận chuyển. Một mẫu lấy sau máy làm nguội được quay trong một khoảng thời gian định sẵn, rồi đo tỷ lệ viên nguyên còn lại trên sàng. Làm phép thử này mỗi ca và sau mỗi lần đổi công thức sẽ phát hiện vấn đề trước khi nó đến chuồng.
Giữa giá trị đo tại nhà máy và tỷ lệ bột vụn trong thức ăn đến chuồng cũng có khoảng cách. Vận chuyển, xả silo và đường ống cấp thức ăn đều làm viên vỡ. Vì vậy, thỉnh thoảng lấy mẫu từ máng ăn trong chuồng và đo bột vụn là việc có giá trị để hiểu kết quả ở nhà máy liên quan thế nào với những gì xảy ra ngoài thực địa.
Đo chi phí đúng chỗ
Trong OptiFormula, chất lượng viên có thể được xử lý như một giá trị gán cho nguyên liệu và một ràng buộc trong công thức. Chất béo bổ sung trong máy trộn và chất béo phủ có thể được khai báo là các nguyên liệu riêng và được giới hạn bằng ràng buộc tỷ lệ. Giá bóng khi đó cho thấy ràng buộc chất lượng viên làm công thức tốn thêm bao nhiêu. Con số đó giúp đội sản xuất và đội lập công thức nói chuyện về cùng một con số.
Công thức rẻ nhất là công thức vẫn rẻ nhất khi đến chuồng. Đưa chất lượng viên vào công thức là cách đơn giản nhất để mỗi đồng tiết kiệm được ở nhà máy không bị mất ngoài thực địa.
