[{"data":1,"prerenderedAt":44},["ShallowReactive",2],{"blog-dol-verimi-besleme-tr":3},[4,6,8,10,12,14,16,18,20,22,24,26,28,30,32,34,36,38,40,42],{"p":5},"Bir süt çiftliğinde doğumdan sonra gebe kalma süresi her yıl biraz daha uzuyor. Tohumlama sayısı artıyor, bazı inekler hiç kızgınlık göstermiyor, bazıları üç dört tohumlamaya rağmen gebe kalmıyor. Veteriner hormon programlarını ve tohumlama zamanlamasını gözden geçiriyor. Bunlar önemli, ama sorun çoğu zaman daha önce, doğumdan sonraki ilk haftalarda ineğin ne yediğinde ve ne kadar kondisyon kaybettiğinde başlıyor.",{"h2":7},"Boş geçen günlerin maliyeti",{"p":9},"Döl veriminin ekonomik önemi çoğu zaman olduğundan küçük görülür, çünkü kayıp tek bir faturada görünmez. Doğumdan sonra gebe kalma süresi uzadıkça, inek laktasyonunun düşük verimli son dönemini daha uzun yaşar, bir sonraki doğum ve onunla gelen yüksek verimli laktasyon başlangıcı gecikir. Daha fazla tohumlama, daha fazla hormon ve daha fazla ineğin sürüden çıkarılması da bu maliyete eklenir.",{"p":11},"Bir örnekle bakalım. Rakamlar örnek amaçlıdır. Hedefin üzerinde boş geçen her günün inek başına yaklaşık 100 TL maliyeti olduğunu varsayalım. Yüz inekli bir çiftlikte ortalama boş gün sayısını 20 gün azaltmak, yılda yaklaşık 200.000 TL demektir. Bu rakama, döl verimi sorunları nedeniyle sürüden çıkarılan ve yerine düve konan ineklerin maliyeti dâhil değildir.",{"h2":13},"Enerji dengesi",{"p":15},"Doğumdan sonraki ilk haftalarda inek, süt üretimi için gereken enerjiyi yemle karşılayamaz ve vücut rezervlerini kullanır. Bu negatif enerji dengesinin derinliği ve süresi, yumurtalıkların yeniden çalışmaya başlamasını doğrudan etkiler. Enerji açığı ne kadar büyük olursa, ilk yumurtlama o kadar gecikir ve oluşan yumurtanın kalitesi o kadar düşük olur.",{"p":17},"Bu yüzden döl verimini iyileştirmenin ilk adımı, doğum sonrası yem tüketimini olabildiğince hızlı artırmaktır. Doğumda doğru kondisyonda olan, geçiş dönemini sorunsuz atlatan ve doğumdan sonra iştahla yiyen bir inek, enerji açığını daha kısa sürede kapatır. Doğumdan sonraki ilk ayda kondisyonunu bir puandan fazla kaybeden inekler, döl verimi sorunları için en yüksek riski taşır.",{"h2":19},"Protein fazlası",{"p":21},"Rasyondaki protein yalnızca eksik olduğunda değil, fazla olduğunda da sorun yaratır. İşkembede yıkılabilen proteinin fazlası amonyağa ve sonra üreye dönüşür. Kanda ve sütte yüksek üre düzeyi, rahim ortamını ve embriyonun gelişimini olumsuz etkileyebilir. Üstelik fazla azotun vücuttan atılması da enerji gerektirir ve enerji açığını derinleştirir.",{"p":23},"Süt üre değerleri, rasyonun protein dengesini izlemenin ucuz ve pratik bir yoludur. Süt alıcısının ya da laboratuvarın düzenli olarak verdiği süt üre sonuçlarının yükselmesi, rasyonda işkembede yıkılabilen protein ile fermente olabilir enerji arasındaki dengenin bozulduğunu gösterir. Bu dengeyi düzeltmek hem döl verimini hem de yem maliyetini iyileştirir, çünkü fazla protein rasyonun en pahalı kalemlerinden biridir.",{"h2":25},"Mineraller ve vitaminler",{"p":27},"Bazı mineraller ve vitaminler döl verimi için özellikle önemlidir. Selenyum ve E vitamini, doğumdan sonra son atılması ve rahim enfeksiyonları ile ilişkilidir. Bakır, çinko ve manganez, üreme hormonlarının ve dokuların sağlığı için gereklidir. Beta karoten ve A vitamini de yumurtalık işlevini destekler. Kaba yemin kalitesi bu maddelerin rasyondaki miktarını belirgin şekilde etkiler. Uzun süre depolanmış kuru otta beta karoten büyük ölçüde kaybolur.",{"p":29},"Ancak burada da fazlası iyi değildir. Mineral karışımlarının birbirine eklenmesiyle bazı elementler gereğinden fazla verilebilir ve bu, diğer elementlerin emilimini bozabilir. Örneğin fazla molibden ve kükürt bakırın kullanımını azaltır. Rasyonun toplam mineral düzeyini, kaba yemlerden gelenler dâhil hesaplamak, eksiklik kadar fazlalığı da önler.",{"h2":31},"Sıcak stresi",{"p":33},"Yaz aylarında döl verimi pek çok çiftlikte belirgin şekilde düşer. Sıcak stresi altındaki inek daha az yer, enerji açığı derinleşir, kızgınlık belirtileri zayıflar ve embriyonun hayatta kalma şansı azalır. Gölgelik, duş ve iyi havalandırma bu etkiyi azaltır. Rasyon tarafında ise enerji yoğunluğunu korurken lifi ve işkembe sağlığını gözetmek, yemlerin serin saatlerde verilmesi ve temiz suyun bol olması önemlidir. Tohumlama programını sıcak dönemleri hesaba katarak planlamak da sonuçları iyileştirir.",{"h2":35},"Düveler ve ilk doğum",{"p":37},"Döl verimi, düvenin büyüme döneminde de belirlenir. Tohumlama yaşına hedeflenen ağırlıkta ulaşan bir düve, daha erken gebe kalır ve ilk doğumunu daha erken yapar. İlk doğum yaşını düşürmek, düvenin süt vermeden yem tükettiği süreyi kısaltır ve sürünün toplam yem maliyetini azaltır. Ama düveyi çok hızlı büyütmek ve yağlandırmak, ilk laktasyonda süt verimini ve doğum kolaylığını olumsuz etkileyebilir. Hedef, dengeli ve izlenen bir büyümedir.",{"h2":39},"Rasyonu döl verimiyle birlikte düşünmek",{"p":41},"OptiFormula TMR, NASEM 2021 gibi modellerle doğum sonrası, sağmal, kuru ve düve grupları için ayrı gereksinim hesaplar ve her grup için ayrı rasyon hazırlamaya izin verir. Kaba yem analizleri yem kütüphanesiyle birlikte tutulduğu için, rasyonun enerji, protein ve mineral dengesi gerçek kaba yem değerleriyle kurulur. Rasyonun azot çıktıları da hesaplanır, bu da fazla proteini fark etmeyi kolaylaştırır.",{"p":43},"Gebe kalmayan bir inek, çoğu zaman rasyonda haftalar önce başlamış bir hikâyenin sonudur. Doğum sonrası enerji açığını küçültmek, proteini ve mineralleri ihtiyaç düzeyinde tutmak ve düveleri dengeli büyütmek, döl verimini iyileştirmenin hormonlardan önce gelen ve çoğu zaman daha ucuz olan yoludur.",1794234576401]