[{"data":1,"prerenderedAt":46},["ShallowReactive",2],{"blog-coklu-fabrika-navlun-tr":3},[4,6,8,10,12,14,16,18,20,22,24,26,28,30,32,34,36,38,40,42,44],{"p":5},"Bir grubun iki yem fabrikası var. Biri iç bölgede, diğeri limana yakın. Satın alma, iç bölgedeki fabrikaya elli kilometre uzaklıktaki bir yağ fabrikasından 1.000 tonluk uygun fiyatlı bir ayçiçeği küspesi partisi buluyor. İlk düşünce açık: en yakın fabrika ihtiyacı kadarını alsın, kalanı diğer fabrikaya gitsin. Navlun en düşük, karar kolay. Ama bu karar, küspenin iki fabrikada ne kadar değer taşıdığını hesaba katmıyor.",{"h2":7},"Yakınlık ve değer aynı şey değildir",{"p":9},"Bir hammaddenin bir fabrikaya getirdiği kazanç iki şeye bağlıdır: fabrikaya teslim fiyatı ve o fabrikanın reçetelerinde bu hammaddenin yerine geçeceği alternatiflerin maliyeti. İç bölgedeki fabrika yerel hammaddelere kolay ulaşıyor olabilir ve ayçiçeği küspesinin yerini dolduracak ucuz seçenekleri vardır. Liman fabrikası ise belki ithal ve pahalı protein kaynaklarına bağımlıdır. Bu durumda aynı küspe, uzaktaki fabrikada daha değerli olabilir.",{"h2":11},"Bir örnekle",{"p":13},"Rakamlar örnek amaçlıdır ve hesabı kolaylaştırmak için her fabrikanın kazancının kullandığı küspe miktarıyla doğru orantılı olduğunu varsayıyoruz. Küspenin yağ fabrikası çıkış fiyatı tonda 9.000 TL. İç bölge fabrikasına navlun tonda 150 TL, liman fabrikasına ise 700 TL. Teslim fiyatları 9.150 ve 9.700 TL olur.",{"p":15},"İç bölge fabrikasının reçeteleri bu ay 600 ton küspe kullanmak istiyor ve küspe bu fabrikada tonu 10.000 TL'ye kadar ekonomik. Yani her ton küspe 850 TL kazanç sağlıyor. Liman fabrikasının reçeteleri 900 ton istiyor ve küspe orada tonu 11.200 TL'ye kadar ekonomik. Her ton 1.500 TL kazanç sağlıyor.",{"p":17},"Yakınlığa göre dağıtırsak iç bölge 600 tonu alır ve 510.000 TL kazanır. Kalan 400 ton limana gider ve 600.000 TL kazandırır. Toplam 1.110.000 TL olur. İki fabrikayı birlikte çözdüğümüzde ise önce tonda 1.500 TL kazandıran liman fabrikası doyurulur. Liman 900 tonu alır ve 1.350.000 TL kazanır. İç bölgeye kalan 100 ton 85.000 TL kazandırır. Toplam 1.435.000 TL olur. Aradaki fark tek bir parti için 325.000 TL'dir.",{"p":19},"Bu sonuç sezgiye ters gelebilir. Küspe, yağ fabrikasının kapısındaki fabrikayı geçip dört yüz kilometre uzağa gidiyor. Ama hesap açıktır: liman fabrikasındaki ek değer, aradaki navlun farkından büyüktür. Bu farkı görmek için iki fabrikanın reçetelerini aynı anda, navlunu da hesaba katarak çözmek gerekir.",{"h2":21},"Fabrikalar arası transfer",{"p":23},"Aynı mantık, fabrikalar arasında hammadde transferi için de geçerlidir. Bir fabrikanın stoğunda fazla buğday varken diğeri buğdayı piyasadan pahalıya alıyorsa, transfer navlunu ödenerek buğdayı taşımak çoğu zaman kazançlıdır. Ama her transfer kazançlı değildir. Transferin değeri, alıcı fabrikadaki değer ile gönderen fabrikadaki değer arasındaki farkın navlundan büyük olmasına bağlıdır.",{"p":25},"Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta da navlunun yalnızca kilometreye bağlı olmamasıdır. Araç bulma zorluğu, mevsim, yükleme ve boşaltma süreleri, bazı yollarda dönüş yükü bulunabilmesi navlunu değiştirir. Kullanılan navlun değerleri ne kadar gerçekçiyse, sonuç da o kadar uygulanabilir olur. Lojistik ekibinden düzenli olarak güncel navlun teklifleri almak bu yüzden önemlidir.",{"h2":27},"Kalite farkı da hesaba girer",{"p":29},"Farklı kaynaklardan gelen aynı hammadde, aynı kalitede değildir. Bir yağ fabrikasının ayçiçeği küspesi yüzde 36 protein içerirken, diğerininki yüzde 32 olabilir. Bu fark, küspenin her fabrikadaki değerini doğrudan değiştirir. Dört puan daha düşük proteinli bir küspe, reçetede daha fazla soya küspesi ya da sentetik amino asitle tamamlanmak zorundadır. Bu yüzden iki teklifin karşılaştırılması yalnızca teslim fiyatıyla değil, her partinin kendi analiziyle yapılmalıdır.",{"p":31},"Pratikte bu, her tedarikçiyi ya da her partiyi ayrı bir hammadde olarak tanımlamak demektir. Biraz daha fazla veri girişi gerektirir, ama ucuz görünen ama düşük kaliteli bir partinin gerçek değeriyle değerlendirilmesini sağlar. Bazen biraz pahalı ama daha kaliteli bir parti, navlunu da düşüldükten sonra daha kazançlı çıkar.",{"h2":33},"Kısıtları unutmamak",{"p":35},"Birlikte çözüm her zaman kâğıt üzerinde en iyi dağılımı bulur, ama bu dağılımın uygulanabilir olması kısıtların doğru tanımlanmasına bağlıdır. Her fabrikanın silo kapasitesi, günlük kabul edebileceği kamyon sayısı ve bazı hammaddeler için tek bir tedarikçiden alım zorunluluğu gibi sınırlar programa girilmelidir. Yoksa çözüm, bir fabrikaya bir hafta içinde boşaltılamayacak miktarda hammadde gönderebilir.",{"p":37},"Bir başka konu da reçetelerin müşteri tarafındaki etkisidir. Liman fabrikası örneğimizde ayçiçeği küspesini daha yoğun kullanmaya başlarsa, bazı yemlerin lif düzeyi ve görünüşü değişebilir. Bunun müşteri tarafında yaratabileceği soruları önceden düşünmek, kâğıttaki kazancın sahada korunmasını sağlar.",{"h2":39},"Grup düzeyinde düşünmek",{"p":41},"Birden çok fabrikası olan gruplarda satın alma çoğu zaman merkezi, formülasyon ise fabrika bazında yürür. Bu ayrım, hammaddelerin grup düzeyinde en değerli oldukları yere gitmesini zorlaştırır. Her fabrika kendi reçetelerini iyi çözer, ama grubun toplamı en iyi olmaz.",{"p":43},"OptiFormula Ultimate, birden çok fabrikanın formüllerini birlikte çözer ve lokasyonlar arası hammadde ve navlun dağılımını aynı çözümde ele alır. Böylece satın alma ekibi bir partiyi değerlendirirken yalnızca fiyatı değil, o partinin grubun hangi fabrikasında ne kadar kazanç sağlayacağını da görür. Fabrika ekipleri ise kendi reçetelerinin neden o şekilde çıktığını, grubun bütününe bakarak anlayabilir.",{"p":45},"En yakın fabrika her zaman doğru adres değildir. Doğru adres, hammaddenin navlun düşüldükten sonra en fazla değer kattığı yerdir ve bunu bulmanın güvenilir yolu, fabrikaları tek bir plan içinde birlikte görmektir.",1794234575305]