[{"data":1,"prerenderedAt":42},["ShallowReactive",2],{"blog-besi-sigiri-kilo-artis-maliyeti-tr":3},[4,6,8,10,12,14,16,18,20,22,24,26,28,30,32,34,36,38,40],{"p":5},"Bir besi işletmesi 350 kg civarında aldığı danaları 600 kg'a kadar besliyor. Yem fiyatları yükseldiği için işletme sahibi rasyonu ucuzlatmak istiyor ve danışmanından konsantre payını biraz azaltıp daha fazla saman ve silaj kullanmasını istiyor. Günlük yem maliyeti düşüyor. Birkaç ay sonra hesaplar yapıldığında ise hayvanların kesim ağırlığına daha geç ulaştığı ve kilogram başına maliyetin beklenenin aksine arttığı görülüyor.",{"h2":7},"Doğru ölçü: kilogram artış maliyeti",{"p":9},"Besi sığırcılığında yemin değeri, ne kadar ağırlık artışı sağladığıyla ölçülür. Hayvan başına günlük olarak daha ucuz bir rasyon, eğer günlük canlı ağırlık artışını belirgin şekilde düşürüyorsa, bir kilogram artışı daha pahalıya üretir. Üstelik besi süresi uzadıkça barınak, işçilik, veteriner ve finansman gibi günlük sabit maliyetler de birikir.",{"p":11},"Bir örnekle bakalım. Rakamlar örnek amaçlıdır. A rasyonunun günlük maliyeti hayvan başına 85 TL ve günlük canlı ağırlık artışı 1,4 kg. B rasyonu daha yüksek enerjili, günlük maliyeti 95 TL ve artış 1,6 kg. Yalnızca yem maliyetine bakarsak, A rasyonunda bir kilogram artış 85 / 1,4, yani yaklaşık 60,7 TL'ye, B rasyonunda ise 95 / 1,6, yani yaklaşık 59,4 TL'ye mal olur. Günlük olarak pahalı olan B rasyonu, kilogram başına zaten daha ucuzdur.",{"p":13},"Günlük 15 TL sabit maliyeti de eklediğimizde fark büyür. A rasyonunda bir kilogram artış (85 + 15) / 1,4, yani yaklaşık 71,4 TL'ye, B rasyonunda ise (95 + 15) / 1,6, yani yaklaşık 68,8 TL'ye mal olur. 250 kg'lık bir besi için hayvan başına fark yaklaşık 670 TL'dir. B rasyonuyla hayvanlar kesim ağırlığına yaklaşık 22 gün daha erken ulaşır ve bu, aynı barınakta yılda daha fazla hayvan beslemek anlamına gelir.",{"p":15},"Bu, her zaman en yoğun rasyonun en iyisi olduğu anlamına gelmez. Enerji yoğunluğu arttıkça rasyon pahalanır ve bir noktadan sonra ek artış, ek maliyeti karşılamaz. Doğru nokta hayvanın genetiğine, yaşına, cinsiyetine ve yem fiyatlarına göre değişir. Önemli olan karşılaştırmayı ton fiyatıyla değil, kilogram artış maliyetiyle yapmaktır.",{"h2":17},"Gereksinimleri doğru hesaplamak",{"p":19},"Rasyonun beklenen artışı sağlayıp sağlamayacağını bilmek için hayvanın enerji ve protein ihtiyacını doğru hesaplamak gerekir. Bu ihtiyaç, canlı ağırlığa, hedeflenen günlük artışa, hayvanın ırkına ve olgunluk ağırlığına, cinsiyetine ve çevre koşullarına göre değişir. Besi sığırları için NASEM 2016 gibi modeller bu değişkenleri birlikte ele alır ve belirli bir rasyonla hangi artışın beklenebileceğini tahmin etmeye yardım eder.",{"p":21},"Erken olgunlaşan ırklarla geç olgunlaşan ırklar aynı ağırlıkta farklı bir vücut kompozisyonuna sahiptir. Erken olgunlaşan bir ırk, 500 kg'da artışının önemli bir kısmını yağ olarak yapar ve bir kilogram artış için daha fazla enerji gerektirir. Bu yüzden aynı rasyon iki ırkta farklı artış verir. Rasyonu hayvan grubuna göre ayrı ayrı çözmek, bu farkı hesaba katmanın yoludur.",{"p":23},"Gerçekleşen artışı ölçmek de en az tahmin etmek kadar önemlidir. Hayvanları besiye girişte ve belirli aralıklarla tartmak, rasyonun beklenen sonucu verip vermediğini gösterir. Tahmin edilen ile gerçekleşen artış arasındaki fark birkaç tartım boyunca sürüyorsa, ya yem tüketimi beklenenden farklıdır ya da yemlerin besin değerleri gerçeği yansıtmıyordur. Bu fark, rasyonu düzeltmek için en değerli bilgidir.",{"h2":25},"Yoğun yeme geçiş",{"p":27},"Yüksek enerjili rasyonlar daha ucuz kilo artışı sağlayabilir, ama rumen bu rasyonlara aşamalı olarak alıştırılmalıdır. Meradan ya da kaba yem ağırlıklı bir rasyondan gelen hayvanın rumen mikroorganizmaları nişastayı hızla fermente edecek düzeyde değildir. Ani bir geçiş rumen pH'sını düşürür ve asidoza yol açar. Asidoz bazen belirgin hastalık olarak, çoğu zaman da yem tüketiminde dalgalanma ve düşük performans olarak kendini gösterir.",{"p":29},"Pratikte geçiş, birkaç adımlı bir program olarak yapılır. Her adımda konsantre payı bir miktar artırılır ve hayvanlar o adımda birkaç gün tutulur. Yem tüketimindeki düşüş, gübre kıvamındaki değişiklikler ve topallık vakaları geçişin çok hızlı yapıldığının işaretleridir. Son rasyonda bile rumen sağlığı için belirli bir miktar fiziksel olarak etkili lif bulunmalıdır.",{"h2":31},"Su, yemlik ve gözlem",{"p":33},"Rasyon kâğıt üzerinde ne kadar iyi olursa olsun, sahada iki şey sonucu belirler: hayvanların yeterli yem yiyebilmesi ve temiz suya kolay ulaşabilmesi. Yemlik alanı yetersizse ya da yem gün içinde boş kalıyorsa, baskın hayvanlar fazla, çekingen hayvanlar az yer ve grup içinde büyük farklar oluşur. Su tüketimi düştüğünde yem tüketimi de düşer.",{"p":35},"Yemliğin sabah ne kadar boş olduğunu düzenli gözlemek, verilen yem miktarını tüketime göre ayarlamanın en basit yoludur. Yemlik her sabah tamamen boşsa hayvanlar daha fazla yiyebilir, yemlikte çok fazla yem kalıyorsa israf vardır ya da hayvanlar rasyonu ayıklıyordur.",{"h2":37},"Rasyonu ekonomik sonuçla birlikte görmek",{"p":39},"OptiFormula TMR, büyükbaş modülünde besi sığırları için NASEM 2016 ve NRC 2007 gibi modellerle gereksinim hesaplar. Her rasyonda kuru madde tüketimi ve hayvan başına günlük maliyet görünür, kaba yem ve silaj analizleri yem kütüphanesiyle birlikte tutulur ve onaylanan rasyondan karma vagonu için yükleme listesi hazırlanır. Farklı enerji düzeylerindeki rasyonları yan yana çözmek ve beklenen artışla birlikte değerlendirmek, kilogram artış maliyetini karşılaştırmayı kolaylaştırır.",{"p":41},"Besicinin sorusu her zaman aynıdır: bu hayvanı kesim ağırlığına en düşük toplam maliyetle nasıl getiririm? Bu soruya ton fiyatı en düşük rasyonla değil, kilogram artış maliyeti en düşük rasyonla cevap verilir.",1794234575395]